ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ – ΔΙΑΓΝΩΣΗ – ΘΕΡΑΠΕΙΑ – ΠΡΟΛΗΨΗ

0 795

Ο καρκινος του παχεος εντερου διακρίνεται στον σποραδικό, στον κληρονομικό και στον οικογενειακό καρκίνο του παχέος εντέρου.

Ο σποραδικός καρκίνος, στον οποίο δεν υπάρχει θετικό οικογενειακό ιστορικό, ευθύνεται για το 70 % των περιπτώσεων. Εμφανίζεται κυρίως σε άτομα > 50 ετών και είναι αποτέλεσμα συσσώρευσης αρκετών σωματικών μεταλλάξεων ως αποτέλεσμα διαφορετικών περιβαλλοντικών μεταλλαξογόνων παραγόντων.
Κληρονομική προδιάθεση για ΚΠΕ παρατηρείται στο 10 % των περιπτώσεων.

Στον κληρονομικό ΚΠΕ διακρίνονται δύο κλινικές κατηγορίες ανάλογα με την ύπαρξη ή όχι πολυποδίασης.
Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα κληρονομικά σύνδρομα πολυποδίασης και στην δεύτερη κατηγόρια ανήκει ο κληρονομικός μη πολυποδισιακός καρκίνος του παχέος εντέρου (HNPCC), ο οποίος υποδιαιρείται σε σύνδρομο Lynch I ή ΙΙ.

Ο οικογενειακός καρκινος του παχεος εντερου ευθύνεται για το 20 % των περιπτώσεων.
Συγγενείς Α’ Βαθμού ασθενών με ιστορικό ΚΠΕ σε ηλικία ≥ 60 ετών ή προχωρημένου (advanced) αδενωματώδη πολύποδα (διαμέτρου ≥ 1 εκ, ή παρουσία υψηλόβαθμης δυσπλασίας ή παρουσία λαχνωτού στοιχείου) σε ηλικία ≥ 60 ετών παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης ΚΠΕ, ο οποίος είναι μικρότερος από τον κίνδυνο των κληρονομικών συνδρόμων.


ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΑ

Ο καρκινος του παχεος εντερου είναι ο τρίτος σε συχνότητα στους άνδρες (μετά τον καρκίνο πνεύμονα και προστάτη) και δεύτερος στις γυναίκες (μετά τον καρκίνο του μαστού).
Αποτελεί τη δεύτερη συχνότερη αιτία θανάτου από καρκίνο στις Η.Π.Α το 2011.

Παγκοσμίως, υπάρχει μια ελαφρά υπεροχή των ανδρών έναντι των γυναικών, κυρίως λόγο του καρκίνου του ορθού που είναι συχνότερος στους άνδρες.

Οι βλάβες στο εγγύς τμήμα του παχέος είναι συχνότερες στις γυναίκες και σε ασθενείς ≥ 60 ετών.
Παρουσιάζει μεγάλη γεωγραφική διακύμανση. Με την υψηλότερη επίπτωση να παρατηρείται στη Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία και Βόρεια Αμερική, με την ενδιάμεση να παρατηρείται στην Ευρώπη και με την χαμηλότερη να παρατηρείται στην Ασία, Νότιο Αμερική και Αφρική.

Η συχνότητα αυξάνεται στα αστικά κέντρα σε σχέση με τις αγροτικές περιοχές.

Η συχνότητα ποικίλει ακόμα και μεταξύ των διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων της ίδιας χώρας.
Η τάση αυτή φαίνεται να συνδέεται με τις διατροφικές συνήθειες των συγκεκριμένων ομάδων (δίαιτα πλούσια σε ζωικές πρωτεΐνες και λίπη).
Όμως επειδή σήμερα οι διατροφικές συνήθειες έχουν αλλάξει και οι ομάδες αυτές καταναλώνουν περισσότερα φρέσκα φρούτα και λαχανικά αναμένονται στις επόμενες δεκαετίες αλλαγές στην επίπτωση του ΚΠΕ με αναστροφή της τάσης στις διάφορες ομάδες.

Επιδημιολογικές μελέτες έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι ο καρκίνος του εγγύς τμήματος (proximal) του παχέος εντέρου είναι συχνότερος στις χώρες με χαμηλή επίπτωση της νόσου, ενώ αυτός του περιφερικού (distal) τμήματος του παχέος και του ορθού υπερισχύει στις χώρες με υψηλή επίπτωση της νόσου.

Σημαντικό επίσης επιδημιολογικό χαρακτηριστικό είναι ότι η μετανάστευση από περιοχές με χαμηλή επίπτωση ΚΠΕ σε περιοχές με υψηλή επίπτωση ΚΠΕ συνοδεύεται από αύξηση της συχνότητας εμφάνισης της νόσου που σε δύο γενεές εξισώνεται με τη χώρα διαμονής.

Αυτό αντικατοπτρίζει τη συσχέτιση της νόσου με περιβαλλοντικούς παράγοντες. Παρατηρήθηκε στου Ιάπωνες που μετανάστευσαν στην Hawaii και στις ΗΠΑ την περίοδο 1950 – 1960, στους Ευρωπαίους που μετανάστευσαν στην Αυστραλία μετά το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου και στους Εβραίους που μετανάστευσαν στο Ισραήλ προερχόμενοι από χώρες με χαμηλή επίπτωση της νόσου όπως η Υεμένη και η Νότιος Αφρική.

Τα τελευταία χρόνια η θνησιμότητα από ΚΠΕ ελαττώνεται προοδευτικά. Αυτό οφείλεται πιθανόν στην πρώιμη διάγνωση μέσω του πληθυσμιακού ελέγχου (screening), καθώς και στη βελτίωση της θεραπευτικής αντιμετώπισης (χειρουργική, ακτινοθεραπεία και χημειοθεραπεία).


ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ ΘΕΣΗ ΕΝΤΟΠΙΣΗΣ

karkinos_paxeos_enterou_entopisi
karkinos_paxeos_enterou_entopisi

Παρατηρείται αύξηση της συχνότητας εντόπισης στο τυφλό, ανιόν, σιγμοειδές, ενώ αντίθετα μείωση της συχνότητας εμφάνισης στο ορθό που εξηγείται εν μέρει από την βελτιωμένη διαγνωστική ακρίβεια για τις βλάβες στο εγγύς τμήμα του παχέος εντέρου ως αποτέλεσμα της ολικής κολονοσκόπησης.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ
Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, οι προκαρκινωματώδεις αλλοιώσεις, οι φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου και η κληρονομικότητα φαίνεται ότι παίζουν σπουδαίο ρόλο στην καρκινογένεση του παχέος εντέρου1. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ
Από τους περιβαλλοντικούς παράγοντες, η διατροφή είναι αυτή που έχει μελετηθεί και ενοχοποιηθεί περισσότερο.Από πειραματικές επιδημιολογικές και κλινικές μελέτες συνάγεται ότι η αυξημένη κατανάλωση κόκκινου κρέατος, κεκορεσμένου ζωικού λίπους και οινοπνεύματος, η μειωμένη κατανάλωση φυτικών ινών καθώς και η μείωση της φυσικής δραστηριότητας οδηγούν σε αύξηση της ανάπτυξης του ΚΠΕ.Τα πολυακόρεστα ω-3 και το ελαιόλαδο μάλλον δεν προάγουν την ανάπτυξη καρκίνου στον ίδιο βαθμό με άλλα πολυακόρεστα λιπαρά.Η θεωρία της αιτιοπαθογένειας του λίπους είναι ότι προάγει:

i. Τη σύνθεση χοληστερόλης και χολικών οξέων από το ήπαρ. Αυτά με την επίδραση των αναερόβιων βακτηριδίων (που υπερισχύουν με τη δίαιτα δυτικού τύπου) μετατρέπονται σε δευτερογενή χολικά οξέα τα οποία προάγουν την καρκινογένεση προκαλώντας αύξηση του ρυθμού πολλαπλασιασμού των επιθηλιακών κυττάρων του παχέος εντέρου.ii. Τη σύνθεση προσταγλανδινών, οι οποίες προκαλούν αύξηση πολλαπλασιασμού των κυττάρων.

iii. Το κόκκινο κρέας προκαλεί αυξημένη παραγωγή διγλυκεριδίων και παλμιτικού οξέος, ουσίες με βλαπτική επίδραση.
Το έντονο ψήσιμο συντελεί στην παραγωγή νιτροζαμινών και άλλων ετεροκυκλικών αμινών με καρκινογόνο δράση, ενώ και τα επεξεργασμένα κρέατα περιέχουν διάφορες καρκινογόνες ουσίες.

Αντίθετα τροφές πλούσιες σε φυτικές ίνες δρουν προστατευτικά είτε επιταχύνοντας τη διέλευση των κοπράνων δια του εντέρου, ελαττώνοντας έτσι τον χρόνο έκθεσης του βλεννογόνου σε δυνητικά καρκινογόνα , ενώ συγχρόνως αραιώνοντας αυτά τα καρκινογόνα από την αύξηση του όγκου των κοπράνων, είτε τροποποιώντας την εντερική μικροβιακή χλωρίδα, είτε επιτυγχάνοντας οξινοποίηση του περιεχομένου του εντερικού αυλού με το σχηματισμό λιπαρών οξέων βραχείας αλύσου.

Τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά περιέχουν καροτενοειδή, σελήνιο, φυτικές στερόλες, ινδόλες, φλαβονοειδή και vit C και E γνωστές αντιοξειδωτικά. Προστατεύουν σε κυτταρικό επίπεδο καθώς προστατεύουν έναντι των ελευθέρων ριζών.

Άλλοι παράγοντες που παίζουν ρόλο στην καρκινογένεση θεωρούνται η παχυσαρκία και η ανεπαρκής κατανάλωση ασβεστίου και vit D.

Το ασβέστιο, ιδιαίτερα όταν λαμβάνεται σε μεγάλες ποσότητες δρα προστατευτικά λόγω ελάττωσης του κυτταρικού πολλαπλασιασμού του εντερικού επιθηλίου, δέσμευσης των χολικών και λιπαρών οξέων και μετατροπής τους σε αδιάλυτα άλατα, αύξησης της αποβολής δια των κοπράνων χολικών και φωσφορικών αλάτων, καταστολής της δραστηριότητας της δεκαρβοξυλάσης της ορνιθίνης και ελάττωση της αναλογίας των τοξικών διυδροξυ-λιπαρών οξέων σε σχέση με τα τριυδρόξυ-λιπαρά οξέα στο δωδεκαδακτυλικό υγρό.

Αντίθετα υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι η φυσική άσκηση δρα προστατευτικά στην εμφάνιση της νόσου.
Η φυσική δραστηριότητα διεγείρει την περισταλτικότητα του εντέρου. Άλλωστε η φυσική δραστηριότητα σε άτομα με χαμηλό δείκτη μάζας σώματος (BMI) σχετίζεται με χαμηλά επίπεδα ινσουλίνης, γλυκόζης και τριγλυκεριδίων, όπου το μεταβολικό αυτό περιβάλλον δεν ευνοεί την ανάπτυξη ΚΠΕ.

Η κατανάλωση αλκοόλ πιθανότατα σχετίζεται με την ανάπτυξη της νόσου είτε έμμεσα μέσω της ακεταλδεϋδης, ενός μεταβολίτη της που μεταβάλλει τη διπλή έλικα του DNA, είτε άμεσα μέσω παρεμπόδισης των μηχανισμών επιδιόρθωσης του DNA.

Το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης ΚΠΕ, ιδιαίτερα σε άτομα που ξεκινούν να καπνίζουν σε μικρή ηλικία και για πολλά χρόνια.

Τα τελευταία χρόνια έχει εισαχθεί ο όρος χημειοπροφύλαξη για την πρωτογενή πρόληψη του καρκίνου που αναφέρεται στην χρήση φυσικών ή συνθετικών παραγόντων για την αναστροφή, καταστολή ή παρεμπόδιση εμφάνισης ή υποτροπής του καρκίνου.

Έχουν χρησιμοποιηθεί το ασβέστιο και οι αντιοξειδωτικές βιταμίνες A,E και C χωρίς να έχει αποδεχθεί η αποτελεσματικότητα τους στην πρόληψη του καρκίνου.

Η ασπιρίνη και τα νεώτερα ΜΣΑΦ έχουν δώσει τα καλύτερα αποτελέσματα στην πρόληψη του ΚΠΕ και φαίνεται ότι τα άτομα που λαμβάνουν χρονίως ασπιρίνη ή ΜΣΑΦ εμφανίζουν μικρότερο σχετικά κίνδυνο για την εμφάνιση της νόσου, αλλά το θέμα αυτό βρίσκεται ακόμα υπό εντατική μελέτη.

Η αρχική παρατήρηση για τη δυνητική ωφέλεια των ΜΣΑΦ σε ασθενείς με ΚΠΕ έγινε κατά την τυχαία χρήση σουλινδάκης σε ασθενείς με FAP, όπου παρατηρήθηκε υποστροφή των πολυπόδων.

Η αναστολή των προσταγλανδινών και οξειδωτικοί παράγοντες έχουν προταθεί ως πιθανοί μηχανισμοί.

Υπάρχει αυξημένη μαρτυρία ότι τα ΜΣΑΦ επάγουν τον προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο (απόπτωση) σε κάποια αρχικά αδενωματώδη κύτταρα, αλλά όχι και στα καρκινικά κύτταρα.

Αρκετές μελέτες δείχνουν την προστατευτική δράση των οιστρογόνων στο ΚΠΕ μέσω αύξηση της έκφρασης των υποδοχέων της vit D στα κύτταρα του εντερικού επιθηλίου, μέσω αναστολής του κυτταρικού πολλαπλασιασμού του εντερικού επιθηλίου και μέσω ελάττωσης της παραγωγής των χολικών οξέων.


2. ΠΡΟΚΑΡΚΙΝΙΚΕΣ ΑΛΛΟΙΩΣΕΙΣ

Η καρκινογένεση αποτελεί μακροχρόνια πολυσταδιακή διαδικασία, όπου η άθροιση πολυάριθμων γενετικών μεταβολών οδηγεί στη διαταραχή κυτταρικών λειτουργιών, όπως του πολλαπλασιασμού, της απόπτωσης, της μεταγωγής σημάτων, με αποτέλεσμα τη γέννηση παθολογικών κυτταρικών κλώνων, οι οποίοι επικρατούν και στη συνέχεια αποκτούν την ικανότητα να διηθούν και να μεθίστανται.

Κατά τη διαδικασία αυτή, παρατηρούνται μορφολογικές μεταβολές στους πάσχοντες ιστούς, που ονομάζονται προκαρκινικές αλλοιώσεις. Η αναγνώριση και η επιτήρηση (screening) των προκαρκινωματωδών αλλοιώσεων αποτελεί σημαντικό στάδιο στην πρόληψη του καρκίνου.

α. Σχέση αδενωματώδους πολύποδα και ΚΠΕ

Γνωστή και ως αλληλουχία αδενώματος – καρκινώματος (adenoma-carcinoma sequence). Τεκμηριωμένη, με βάση τα παρακάτω ευρήματα:

1. την συχνή ανάπτυξη καρκίνου σε αδενώματα που δεν εξαιρέθηκαν ή εξαιρέθηκαν ανεπαρκώς
2. την μείωση της επίπτωσης του καρκίνου μετά από ενδοσκοπική πολυπεκτομή
3. την ανεύρεση καρκινικού ιστού εντός των αδενωμάτων.
4. την ανεύρεση αδενωματώδους ιστού εντός του καρκινικού.
5. την κοινή ανατομική κατανομή στο κόλον
6. την κοινή επιδημιολογία

Η καρκινωματώδη εξαλλαγή συμβαίνει συνήθως στην κορυφή του αδενωματώδη πολύποδα, χωρίς να διηθεί το μυϊκό χιτώνα και στην περίπτωση αυτή η απλή πολυπεκτομή αποτελεί και την οριστική θεραπεία.

Οι πολύποδες ιστολογικά διακρίνονται:

1. Στους αμαρτωματώδεις. Περιλαμβάνονται οι νεανικοί πολύποδες και αυτοί του συνδρόμου Peutz – Jeghers
2. Στους φλεγμονώδεις που είναι επακόλουθοι μιας φλεγμονώδους εξεργασίας όπως η ελκώδη κολίτιδα και η νόσος του Crohn’s.
3. Στους βλεννογονικούς πολύποδες.
4. Στους υπερπλαστικούς πολύποδες
5. Στους οδοντωτούς (serrated) πολύποδες, οι οποίοι είναι μικτές μορφές υπερπλαστικού – αδενωματώδους πολύποδα, με πιθανότητα υψηλόβαθμης δυσπλασίας και κατ’ επέκταση κακοήθους εξαλλαγής να κυμαίνεται από 5 – 16 %.
6. Στους αδενωματώδεις ή νεοπλασματικούς πολύποδες.
Ιστολογικά διακρίνονται στα σωληνώδη (tubular), στα λαχνωτά (villous) και στα σωληνολαχνωτά (tubulovillous) αδενώματα.

Τα αδενώματα ανάλογα με το μέγεθος τους διακρίνονται σε:
1. < 1 εκ.
2. 1-2 εκ.
3. > 2 εκ.

Η πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής αυξάνεται με την:
a. Παρουσία υψηλόβαθμης δυσπλασία.
b. Μέγεθος > 1 εκ.
c. Παρουσία λαχνωτού αδενώματος.
d. Με την ηλικία > 60 ετών.
e. Παρουσία πολλαπλών αδενωμάτων.
β. Σχέση ΙΦΝΕ και ΚΠΕ

Ο σχετικός κίνδυνος ανάπτυξης ΚΠΕ σε ασθενείς με ΙΦΝΕ αυξάνεται 8-10 έτη από την έναρξη της νόσου λόγω ανάπτυξης επιθηλιακής δυσπλασίας του πάσχοντος βλεννογόνου.
Η δυσπλασία του επιθηλίου αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου κατά 50-60 %.

Διακρίνεται σε υψηλόβαθμη και χαμηλόβαθμη, ενώ η διάγνωση της, η οποία στηρίζεται μόνο σε μορφολογικά κριτήρια, απαιτεί επιβεβαίωση από τουλάχιστον δύο εξειδικευμένους παθολογοανατόμους.
Η πιθανότητα κακοήθους εξαλλαγής αυξάνει με:
1. Τη μεγάλη διάρκεια της νόσου.
2. Την έκταση της νόσου.
3. Το νεαρό της ηλικίας εμφάνισης της νόσου
4. Την σοβαρότητα της φλεγμονής
5. Το οικογενειακό ιστορικό ΚΠΕ
6. Την συνύπαρξη σκληρυντικής χολαγγειίτιδας

Περίπου το 1% των ασθενών με ΚΠΕ έχουν ιστορικό ΙΦΝΕ.
Οι ασθενείς με χρόνια ελκώδη κολίτιδα έχουν κίνδυνο ανάπτυξης ΚΠΕ 10-20 φορές μεγαλύτερο από το γενικό πληθυσμό.
Ο αθροιστικός κίνδυνος εμφάνισης ΚΠΕ σε ασθενείς με ελκώδη κολίτιδα είναι 2% στα 10 έτη, 8% στα 20 έτη και 18% στα 30 έτη.
Για το λόγο αυτό, υποστηρίζεται η περιοδική κολονοσκόπηση και λήψη πολλαπλών βιοψιών από όλα τα τμήματα του φλεγμαίνοντος εντέρου (χαρτογράφηση), σε ασθενείς με εκτεταμένη ελκώδη κολίτιδα και διάρκεια νόσου πάνω από 8 έτη.
Η ανάπτυξη υψηλόβαθμης δυσπλασίας ή δυσπλασίας σε επηρμένο βλεννογόνο (dysplasia-associated lesion or mass-DALM) αποτελεί απόλυτη ένδειξης ολικής κολεκτομής με ειλεοπρωκτική αναστόμωση.

 

CHAPTER-123-9
Η ανάπτυξη χαμηλόβαθμης δυσπλασίας αποτελεί σχετική ένδειξη προφυλακτικής κολεκτομής με ειλεοπρωκτική αναστόμωση.

Οι ασθενείς με νόσο του Crohn έχουν κίνδυνο ανάπτυξης ΚΠΕ 4-20 φορές μεγαλύτερο από το γενικό πληθυσμό, αλλά ο κίνδυνος αυτός φαίνεται να είναι μικρότερος από ότι στην ελκώδη κολίτιδα.
Συστήνεται η εξατομικευμένη ενδοσκοπική επιτήρηση ανάλογα με την έκταση της νόσου.


3. ΓΕΝΕΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

 

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΠΑΧΕΟΣ ΕΝΤΕΡΟΥ

CHAPTER-123-21

 

 

ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΤΟΜΙΚΗ
Μακροσκοπικά διακρίνουμε τους εξής τύπους καρκίνου παχέος εντέρου:

1. Πολυποειδής ή ανθοκραμβοειδής τύπος.
Προβάλει ως ανθοκραμβοειδής συμπαγής μάζα στον αυλό του εντέρου. Εμφανίζει συνήθως ανώμαλη επιφάνεια, ταχεία ανάπτυξη-νέκρωση, αιμορραγία και εντοπίζεται συνήθως στο τυφλό και στο ανιόν κόλον.

2. Ελκωτικός τύπος.
Χαρακτηρίζεται από εξέλκωση με ανώμαλα και προέχοντα χείλη και ρυπαρό πυθμένα. Εντοπίζεται συνήθως στο αριστερό κόλον και συνοδεύεται από διήθηση του τοιχώματος και μερική στένωση του αυλού του εντέρου.

3. Δακτυλοειδής ή στενωτικός τύπος.
Αυξάνει περιμετρικά και μπορεί να καταλάβει όλη την περίμετρο του εντερικού τοιχώματος. Μπορεί να θεωρηθεί ως προχωρημένη μορφή του ελκωτικού καρκίνου και συχνότερα εντοπίζεται στο σιγμοειδές και στο κατιόν κόλον.

4. Διηθητικός τύπος.
Αποτελεί τύπο νεοπλάσματος όμοιο στην μορφή και την επέκταση με την πλαστική λινίτιδα του στομάχου.
Ιστολογικά διακρίνουμε τους εξής τύπους καρκίνου παχέος εντέρου:

Το 95% των κακοήθων νεοπλασμάτων του παχέος εντέρου είναι συνήθη αδενοκαρκινώματα, τα οποία διακρίνονται σε υψηλής (20%), μέσης (60%) και χαμηλής (20%) διαφοροποίησης. Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται το βλεννώδες αδενοκαρκίνωμα και το καρκίνωμα από κύτταρα δίκην σφραγιστήρος δακτυλίου, το οποία έχουν χειρότερη πρόγνωση από το σύνηθες αδενοκαρκίνωμα.

Στο υπόλοιπο 5 % περιλαμβάνονται το μικροκυτταρικό καρκίνωμα, το καρκίνωμα από πλακώδη επιθήλια, το αδενοπλακώδες, το μυελοειδές, το αδιαφοροποίητο, τα καρκινοειδή, τα λεμφώματα και οι μη επιθηλιακοί όγκοι, όπως οι στρωματικοί όγκοι, το λειομυοσάρκωμα, το σάρκωμα Kaposi, το μελάνωμα κ.α.

 

 

ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ
Ο ΚΠΕ αναπτύσσεται βραδέως που σημαίνει ότι μεσολαβούν έως και 5 χρόνια έως ότου ο καρκίνος να καταστεί κλινικά εμφανής. Τα συμπτώματα των ασθενών εξαρτώνται τόσο από την ανατομική θέση όσο από τη μορφή και την έκταση του όγκου.

Τα συμπτώματα του καρκίνου του δεξιού κόλου δεν είναι χαρακτηριστικά επειδή το εύρος του αυλού του εντέρου είναι κατά 2½ φορές μεγαλύτερο από αυτό του αριστερού κόλου, το περιεχόμενο του είναι υδαρές το τοίχωμα είναι λεπτό και επιδεκτικό διάτασης και μακροσκοπικά το καρκίνωμα είναι κυρίως πολυποειδή και όχι δακτυλιοειδή τύπου.

Για αυτό οι ασθενείς προσέρχονται καθυστερημένα και χωρίς σαφή κλινική εικόνα.

 

 

Τα σημαντικότερα συμπτώματα είναι:

1. Υπόχρωμη μικροκυτταρική αναιμία με συνοδό αδυναμία, ωχρότητα, καταβολή και δύσπνοια κατά την κόπωση λόγω λανθάνουσας αιμορραγίας.

2. Αίσθημα δυσφορίας ή βύθιου κοιλιακού άλγους στην δεξιά πλάγια κοιλιακή χώρα με επέκταση στον ομφαλό.

3. Σπανιότερα ανεύρεση ψηλαφητής μάζας στον δεξιό λαγόνιο βόθρο ή παρουσία μέλαινας κένωσης.

4. Αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου είναι σπάνια όπως και ο αποφρακτικός ειλεός εκτός και αν το νεόπλασμα αναπτυχθεί στην ειλεοκολική βαλβίδα ή στην δεξιά κολική καμπή.
Τα συμπτώματα του καρκίνου του αριστερού κόλου είναι πιο χαρακτηριστικά, επειδή η διάμετρος του εντέρου είναι μικρότερη, το περιεχόμενο είναι ποιο συμπαγές και ο καρκίνος είναι δακτυλιοειδής με αποτέλεσμα την προϊούσα απόφραξη του εντέρου. Τα σημαντικότερα συμπτώματα είναι:

1. Αλλαγή των συνηθειών του εντέρου (διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγή των δύο).

2. Πρόσμιξη των κοπράνων με βλέννα και αίμα (σκοτεινού ή ερυθρού χρώματος) – αιματοχεσία.

3. Η αιμορραγία σπάνια είναι σοβαρής μορφής.

4. Η παρουσία αναιμίας ή ψηλαφητής μάζας υποδηλώνει προχωρημένη νόσο.

5. Χαρακτηριστική είναι η εμφάνιση συμπτωμάτων ατελή ή πλήρη αποφρακτικού ειλεού με διαλείπον κολικοειδές άλγος.

Η πλήρης απόφραξη μπορεί να είναι αιφνίδια ή να προηγηθούν συμπτώματα σοβαρής δυσκοιλιότητας με μετεωρισμό και αίσθημα δυσφορίας.
Στις περιπτώσεις αυτές ο έμετος και η ναυτία απουσιάζουν όταν είναι επαρκής η ειλεοκολική βαλβίδα η οποία αποτρέπει την παλινδρόμηση κοπράνων στον ειλεό.
Επί ανεπαρκούς ειλεοκολικής βαλβίδας περιεχόμενο του παχέος εντέρου παλινδρομεί στον ειλεό, με επακόλουθο διάταση του λεπτού και έμετοι.
Τα συμπτώματα του καρκίνου του ορθού είναι:

1. Επαναλαμβανόμενη αποβολή ερυθρού αίματος, μικρή ή μεγάλη, που μπορεί να συνοδεύεται από πρόσμιξη βλέννης.
Πολλοί ασθενείς αλλά και ιατροί αποδίδουν την αποβολή ερυθρού αίματος σε αιμορροΐδες με αποτέλεσμα να χάνεται πολύτιμος χρόνος για την διάγνωση.

2. Συνυπάρχει τεινεσμός και αίσθημα ατελούς κένωσης.

3. Αλλαγή των συνηθειών του εντέρου (διάρροια, δυσκοιλιότητα ή εναλλαγή των δύο).

4. Συμπτωματολογία ατελούς ή πλήρους απόφραξης του αυλού.

5. Άλγος στο περίνεο υποδηλώνει προχωρημένη νόσο με διήθηση γύρων ιστών και ιδιαίτερα του ιερού και υπογαστρίου πλέγματος.

6. Συμπτωματολογία κυστίτιδας ή ουρηθρίτιδας στις περιπτώσεις διήθησης του προστάτη ή της ουροδόχου κύστεως.

7. Αποβολή αερίων ή κοπράνων από την ουρήθρα ή τον κόλπο στις περιπτώσεις δημιουργίας ορθοκυστικών ή ορθοκολπικών συριγγίων.

Σε μεταστατική νόσο περί το 20% των ασθενών αναγνωρίζονται σε μη ιάσιμο στάδιο όταν υπάρχουν ήδη απομακρυσμένες μεταστάσεις. Σπανιότερες πρώτες εκδηλώσεις είναι:

1. Τοπική διήθηση ή διάτρηση (με δημιουργία επικοινωνίας, συριγγίου) με παρακείμενο όργανο.

2. Πυρετός αγνώστου αιτιολογίας.

3. Βακτηριαιμία από Streptococcus Βovis ή Clostridium Septicum (έως 25% των ασθενών με τις ως άνω λοιμώξεις πάσχουν από καρκίνο παχέος εντέρου).

Θα πρέπει να αποκλειστεί η πιθανότητα καρκίνου του παχέος εντέρου σε κάθε περίπτωση ασθενούς > 40 ετών με υπόχρωμη μικροκυτταρική αναιμία, αιμορραγία από το ορθό ή κοιλιακό άλγος.

Και στις μικρότερες ηλικίες δεν θα πρέπει να παραλείπεται από την διαφοροδιάγνωση ο καρκίνος του παχέος εντέρου, κυρίως δε όταν οι ασθενείς έχουν ιστορικό ιδιοπαθούς φλεγμονώδους νόσου του εντέρου ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του παχέος εντέρου ή άλλου οργάνου.

 

Γράφει ο Σκόρδας Κωνσταντίνος, Γαστρεντερολόγος.

Μπορεί επίσης να σας αρέσει Περισσότερα από τον συγγραφέα

Αφήστε μια απάντηση