ΝΑΥΤΙΑ – ΕΜΕΤΟΣ

470

ΝΑΥΤΙΑ – ΕΜΕΤΟΣ

 

ΟΡΙΣΜΟΙ :
Έμετος = Βίαιη αποβολή γαστρικού περιεχομένου μέσω του στόματος προς το περιβάλλον . Μπορεί να επέλθει αυτόματα ή να προκληθεί από τον ασθενή με ερεθισμό του φάρυγγα.Του αυτόματου εμέτου συνήθως προηγούνται ναυτία και βίαιες αυτόματες αναγωγές γαστρικού περειχομένου στον οισοφάγο.
Ναυτία = Δυσάρεστο αίσθημα επικείμενου εμέτου. Δεν ακολουθείται υποχρεωτικά από εμετό ενώ πολλές φορές βελτιώνεται με τον εμετό.
ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΗ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΑ ΕΜΕΤΟΥ :
Πολύπλοκο αντανακλαστικό στο οποίο συμμετέχει το κεντρικό και αυτόνομο νευρικό σύστημα (συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό) καθώς και σωματικές απαγωγές νευρικές ίνες
΄΄Κέντρο΄΄ του εμέτου στα ραχιαία τμήματα του πλάγιου δικτυωτού σχηματισμού του προμήκους.
Εκλυτική ζώνη στο έδαφος της 4ης κοιλίας,πλούσια σε χημειουποδοχείς (περιοχή postrema).Συνδέεται στενά με πυρήνες του εγκεφαλικού στελέχους όπως του γλωσσοφαρυγγικού και το προσωπικού,που ελέγχουν την έκκριση σιέλου για το λόγο αυτό ο έμετος συνοδεύεται από σιελόρροια.
Στη διαδικασία διέγερσης των χημειουποδοχέων μετέχουν :

α)νευροδιαβιβαστές : ακετυλοχολίνη , ισταμίνη , ντοπαμίνη , νοραδρεναλίνη , σεροτονίνη ,

β)χημικά : κυτταροστατικά χημειοθεραπευτικά , δακτυλίτιδα

γ)τοξίνες και

δ) ουραιμία
Ερεθίσματα που προκαλούν έμετο:
-κυτταροστατικά , δακτυλίτιδα , ουραιμία →διέγερση χημειουποδοχέων εδάφους 4ης κοιλίας
-τοξίνες → διέγερση χημειουποδοχέων βλεννογόνου στομάχου → πνευμονογαστρικό → κέντρο εμέτου
-σπλαγχνικός πόνος → πνευμονογαστρικό → κέντρο εμέτου
-απόφραξη εντέρου → διέγερση τασευποδοχέων στη μυική στιβάδα του εντερικού τοιχώματος → πνευμονογαστρικό → κέντρο εμέτου
Παθοφυσιολογικές μεταβολές κατά τη διέγερση του αντανακλαστικού του εμέτου :
Α)πρόδρομη φάση κατά την οποία παρατηρείται έντονη χάλαση του εγγύς στομάχου.
Β)κύρια φάση με σύσπαση του διαφράγματος και των μεσοπλεύριων μυών → θωρακική εισπνοή και ταυτόχρονη σύσπαση των κοιλιακών μυών → κοιλιακή εκπνοή ενώ η γλωττίδα και το στόμα παραμένουν κλειστά.
Τα παραπάνω έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση των πιέσεων στην κοιλιακή και θωρακική χώρα → χάλαση του κατώτερου οισοφαγικού σφιγκτήρα και παλινδρόμηση γαστρικού περιεχομένου στον οισοφάγο.Παράλληλα λόγω διεγέρσεως του πνευμονογαστρικού συνυπάρχει βραδυκαρδία.
ΑΙΤΙΑ ΝΑΥΤΙΑΣ ΚΑΙ ΕΜΕΤΟΥ :
• Νοσήματα πεπτικού συστήματος
-πυλωρική στένωση (πεπτικό έλκος , gastric volvulus , νεοπλασία)
-εντερική απόφραξη
-κωλικός ήπατος/νεφρού/χοληφόρων
-οξεία παγκρεατίτιδα
-οξεία χολοκυστίτιδα
-οξεία σκωληκοειδίτιδα
-περιτονίτιδα
-οπισθοπεριτοναική νόσος
-γαστροπάρεση
-λειτουργική δυσπεψία
• Φάρμακα
-χημειοθεραπευτικά
-ΑΒ (τετρακυκλίνες,μακρολίδες,σουλφοναμίδες)
-γαστρεντερικά (σουλφασαλαζίνη,αζαθειοπρίνη)
-καρδιαγγειακά (β-blockers,διγοξίνη)
-ΜΣΑΦ
-αντιδιαβητικά
-οπιοειδή
• Ενδοκρινολογικά και μεταβολικά αίτια
-ν.Addison
-διαβητική κετοξέωση
-υπερθυρεοειδισμός
-υπερ-/υποπαραθυρεοειδισμός
-υποΝa ,υπερCa
-ΣΔ
-κύηση
-οξεία διαλείπουσα πορφυρία
• ΚΝΣ
-απομυελινωτική νόσος
-μηνιγγίτιδα/εγκεφαλίτιδα
-εγκεφαλικές βλάβες με συνοδό οίδημα και αυξημένη ενδοκράνια πίεση
-λαβυρινθικές διαταραχές
• Λοιμώξες
-Οξεία ιογενής/μικροβιακή γαστρεντερίδα
-συστηματικές λοιμώξεις
• Άλλα αίτια
-νευροψυχιατρικά νοσήματα
-καρδιολογικά νοσήματα
-σύνδρομο κυκλικών εμέτων
-έντονο άλγος/ημικρανία
-κατάχρηση αλκοόλ
*σύνδρομο κυκλικών εμέτων : υποτροπιάζοντα επεισόδια ναυτίας και εμέτων διάρκειας ωρών ή ημερών που εναλάσσονται με περιόδους χωρίς συμπτώματα άλλοτε άλλης διάρκειας.Συχνότερο σε παιδιά και νέους ενήλικες , δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα 2 φύλα .Συνήθως υπάρχει οικογενειακό ιστορικό ημικρανίας και μπορεί να συνοδεύεται από κοιλιακό πόνο , διάρροια και πυρετό. ΔΕΝ είναι ψυχιατρική διαταραχή και σε πολλούς ασθενείς πιθανώς να υποκρύπτεται κάποια κινητική διαταραχή.Απαιτείται αποκλεισμός νευρολογικών διαταραχών , αποφρακτικού αιτίου και κινητικών διαταραχών . Αντιμετώπιση : συμπτωματική των μεταβολικών διαταραχών και της αφυδάτωσης , 5-HT1 αγωνιστές , β-blockers.
** Λειτουργικός έμετος-Rome III κριτήρια
– ≥ 3επεισόδια εμέτων / εβδομάδα για 3 μήνες
-έναρξη των συμπτωμάτων τουλάχιστον 6 μήνες πριν τη διάγνωση
-αποκλεισμός οργανικής νόσου , νευροψυχιατρικών παθήσεων

 

ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΕΜΕΣΙΑΣ :
-sd Mallory-Weiss
-σπανιότατα ρήξη οισοφάγου ή στομάχου
-οισοφαγίτιδα με ομοιόμορφη κατανομή κατά μήκος του οισοφάγου
-σπασμός επιγλωττίδας και πνευμονία από εισρόφηση
-ηλεκτρολυτικές και μεταβολικές διαταραχές : υποχλωριαιμική υποκαλιαιμική μεταβολική αλκάλωση , υποNa
-υποσιτισμός , σημαντική απώλεια σωματικού βάρους , ελλείμματα βιταμινών και ιχνοστοιχείων
ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΕΜΕΤΟ :
→Iστορικό,
Χρονική σχέση του εμετού με τα γεύματα ( πρωινοί έμετοι συχνοί στην εγκυμοσύνη ,σε ασθενείς με χολική γαστρίτιδα μετά από γαστρεκτομή και στους αλκοολικούς ασθενείς , πριν και κατά τη διάρκεια του γεύματος συχνά υποδηλώνουν ψυχογενές υπόβαθρο , μετά το γεύμα υποδηλώνουν οργανική πάθηση )
Περιεχόμενο και οσμή των εμεσμάτων ( παρουσία τροφών προηγούμενων ημερών υποδηλώνει γαστρική στάση, χολώδεις έμετοι σε γαστρεκτομές,ΓΕΑ,απόφραξη του λεπτού εντέρου , κοπρανώδεις σε χαμηλή εντερική απόφραξη , καφεοειδείς συχνάσε νεοπλασία στομάχου )
Συνοδά συμπτώματα ( κοιλιακός πόνος , κεφαλαλγία , διπλωπία , νυσταγμός , ημικρανία ,ανορεξία , απώλεια βάρους )
→ΑΕ,
Επισκόπηση , ακρόαση ,επίκρουση , ψηλάφηση κοιλίας
Εξέταση κατά συστήματα
→Αιματολογικές και βιοχημικές εξετάσεις,
-γεν. αίματος , ουρία , Cr , ηλεκτρολύτες , γεν. ούρων , ηπατική βιοχημεία
-νεοπλασματικοί δείκτες
-test κυήσεως
→Οφθαλμολογική εξέταση (γλαύκωμα ,οίδημα οπτική θηλής)
→ΩΡΛ εκτίμηση
→Απεικονιστικές εξετάσεις,
-α/α κοιλίας
-U/S κοιλίας
-CT κοιλίας , έλεγχος βατότητας πεπτικού με βάριο , CT εντερόκλυση
-Μανομετρία οισοφάγου ( αχαλασία )
-Σπινθηρογράφημα στομάχου μετά από σήμανση τροφής με ραδιοισότοπα προς έλεγχο της γαστρικής κένωσης
-GI manometry
→Ενδοσκοπικός έλεγχος
ΘΕΡΑΠΕΙΑ :
Α) Διόρθωση μεταβολικών και ηλεκτρολυτικών διαταραχών
-iv χορήγηση υγρών
-παρεντερική διατροφή σε καταστάσεις υποσιτισμού
Β)Φαρμακευτική θεραπεία
-Κεντρικώς δρώντα αντιεμετικά,
a) ανταγωνιστές D2 υποδοχέων ντοπαμίνης
→ βενζαμίδες = μετοχλωπραμίδη. ‘Εχει επίσης δράση στους περιφερικούς 5-ΗΤ4 υποδοχείς (διεγέρτης) . Ιδιαίτερα χρήσιμη σην αντιμετώπιση της ναυτίας και του εμέτου της εγκυμοσύνης και χημειοακτινοβολίας
→παράγωγα Βενζιμιδαζόλης = δομπεριδόνη . Δρα κυρίως ως περιφερικός αποκλειστής των D2 υποδοχέων ντοπαμίνης στο στομάχι. Ιδιαίτερα χρήσιμη σην αντιμετώπιση της ναυτίας και του εμέτου από τη χορήγηση levodopa στη ν.Parkinson
b) φαινοθιαζίνες και βουτυροφαινόνες = χλωρπρομαζίνη , αλοπεριδόλη. Έχουν επίσης δράση στους μουσκαρινικούς M1 υποδοχείς και στους ισταμινικούς Η1 υποδοχείς
c) αντιισταμινικά και αντιμουσκαρινικοί παράγοντες. . Έχουν κυρίως δράση στους μουσκαρινικούς M1 υποδοχείς και στους ισταμινικούς Η1 υποδοχείς
d) ανταγωνιστές σεροτονίνης = ondasentron . Έχουν δράση στους κεντρικούς και περιφερικούς (στο στομάχι) 5-ΗΤ3 υποδοχείς (αναστολέας) και πιθανώς προκινητικό αποτέλεσμα
e) γλυκορτικοειδή με πιθανή δράση την κεντρική αναστολή σύνθεσης προσταγλανδίνης
f) κάναβη
g) λοραζεπάμη
h) ανταγωνιστές NK-1 –neurokinin receptors.Ιδιαίτερα αποτελεσματικοί αντιεμετικοί παράγοντες καθώς μειώνουν την έμεση από κεντρικά και περιφερικά εμετογόνα ερεθίσματα.Σε συνδυασμό με δεξαμεθαζόνη για post chemo έμεση
-Προκινητικά,
a) αγωνιστές 5-ΗΤ4 υποδοχέων σεροτονίνης = σιζαπρίδη
b) αγωνιστές υποδοχέων μοτιλίνης = ερυθρομυκίνη
**Υποδοχείς :
Η διέγερση των 5-ΗΤ3 υποδοχέων →απελευθέρωση ντοπαμίνης → διέγερση των D2 υποδοχέων →ενεργοποίηση της ΄΄αλυσίδας΄΄ του εμέτου
Οι μουσκαρινικοί M1 υποδοχείς και οι ισταμινικοί Η1 υποδοχείς εντοπίζονται κυρίως στην αίθουσα του έσω ωτός
CB1 –cannabinoid receptors αναστέλουν το αντανακλαστικό του εμετού
NK-1 –neurokinin receptors , κυρίως εντοπιζόμενοι στην περιοχή postrema

Ιατρική ομάδα Gastrodiagnosis.gr

Μπορεί επίσης να σας αρέσει Περισσότερα από τον συγγραφέα

Αφήστε μια απάντηση

Εγγραφή στο Newsletter μας!

Εγγραφείτε στο ενημερωτικό μας δελτίο και ενημερωθείτε πρώτοι για τα τελευταία Ιατρικά Νέα.

You have Successfully Subscribed!

Μετάβαση σε γραμμή εργαλείων